Kranen zijn zo gewoon dat je er nauwelijks bij stilstaat, totdat er iets misgaat. Een lekkende mengkraan, een thermostaatkraan die te heet water geeft of een waterkraan die druipt: het zijn problemen die bijna iedereen wel eens tegenkomt. Toch weten de meeste mensen weinig over hoe een waterafsluitkraan werkt, hoe je hem aansluit of waar je op moet letten bij de aanschaf. En dat terwijl de keuze voor de juiste watertoevoer in de badkamer of keuken echt een verschil maakt in comfort en gebruiksgemak.

De verschillende soorten waterkranen voor thuis

Er zijn grofweg drie soorten waterafsluiters die je in een woning tegenkomt. De eengreepsmengkraan is de meest gebruikte variant in de keuken. Met één hendel regel je zowel de temperatuur als de hoeveelheid water. In de badkamer zie je vaak de thermostaatkraan, waarbij je de temperatuur instelt en apart de waterstroming aan of uitzet. Deze variant is prettig en veilig, omdat het water altijd op de ingestelde temperatuur blijft, ook als iemand elders in huis de douche of wasbak gebruikt. Dan is er nog de traditionele tweegrepskraan, waarbij één greep voor koud water zorgt en de andere voor warm. Dit type kom je minder vaak tegen in nieuwe woningen, maar nog wel in oudere huizen.

Warm links, koud rechts: de standaard aansluiting

Bij de installatie van een watertoevoer is de positie van de aansluitingen niet willekeurig. De afspraak in Nederland is dat warm water links wordt aangesloten en koud water rechts. Dit geldt voor nagenoeg alle typen, of het nu een keukenmengkraan is of een douchethermostaat. Bij een thermostaatkraan is het belangrijk dat de leidingen op de juiste manier zijn aangesloten, anders werkt de temperatuurregeling niet goed. Zijn de aansluitingen omgewisseld, dan geeft de kraan bij de warmste stand juist koud water. Je kunt dit eenvoudig testen door de watertoevoer op de hoogste temperatuur te zetten en te voelen aan welke kant de leiding warm wordt. Is dat aan de rechterkant, dan zijn de leidingen omgewisseld. Sommige fabrikanten leveren bij hun thermostaatkraan een zogenaamd omkeerelement mee, waarmee je dit probleem kunt oplossen zonder de leidingen opnieuw aan te sluiten.

Wanneer een kraan onderhoud of vervanging nodig heeft

Een druppelende waterafsluitkraan is meer dan alleen irritant. Eén druppel per seconde staat gelijk aan ruim tien liter verloren water per dag. Dat telt op. De meest voorkomende oorzaak van een lekkende kraan is een versleten afdichting of een kapotte O ring. Bij een eengreepsmengkraan zit binnenin een keramische schijf die de waterstroom regelt. Deze schijven zijn duurzaam, maar kunnen na jaren gebruik beschadigd raken door kalkaanslag. Schoonmaken met een kalkontvetter helpt soms al. Is de schijf echt kapot, dan is vervanging van het binnenwerk de beste oplossing. Bij een thermostaatkraan kan de thermostaat zelf slijten, waardoor de temperatuurregeling onbetrouwbaar wordt. In dat geval is het vervangen van het thermostaatelement vaak goedkoper dan een volledig nieuwe aanschaf.

Waar je op let bij de aanschaf van een nieuwe kraan

Wie een nieuwe kraan koopt, kijkt niet alleen naar het uiterlijk. De hartmaat is een praktisch gegeven: dit is de afstand tussen de twee aansluitpunten, standaard 150 mm in Europa. Zorg dat de nieuwe waterafsluitkraan past op de bestaande leidingen, anders moet er worden verbouwd. Verder is het goed om te letten op de doorstroomhoeveelheid, uitgedrukt in liters per minuut. Een te lage doorstroom geeft een slappe waterstraal, een te hoge doorstroom zorgt voor onnodig waterverbruik. Voor een douchethermostaat is de maximale temperatuurbeveiliging een belangrijk punt, zeker in huishoudens met jonge kinderen. De meeste modellen hebben een instelling waarmee de maximale temperatuur wordt begrensd op 38 of 40 graden Celsius. Ten slotte is de afwerking een aandachtspunt: verchroomd messing is duurzaam en makkelijk schoon te maken, terwijl matte coatings, zoals mat zwart of mat goud, gevoeliger zijn voor vlekken en krassen.

Veelgestelde vragen

Wat is een thermostaatkraan en hoe verschilt die van een gewone mengkraan?
Een thermostaatkraan heeft een ingebouwd thermostaat dat het water automatisch op de ingestelde temperatuur houdt, ook als elders in huis water wordt gebruikt. Bij een gewone mengkraan regel je zelf de verhouding tussen warm en koud water, wat betekent dat de temperatuur kan wisselen als de waterdruk verandert.

Hoe weet ik of de warm en koud aansluiting van mijn douche goed zit?
Je kunt controleren of de aansluitingen goed zitten door de watertoevoer op de warmste stand te zetten. Voel daarna aan de leidingen achter de kraan: de leiding die warm aanvoelt, hoort de linkeraansluiting te zijn. Is de rechterleiding warm, dan zijn de aansluitingen omgewisseld.

Kan ik een lekkende kraan zelf repareren?
Een lekkende kraan repareren lukt vaak zelf. Bij een druipende eengreepsmengkraan vervang je meestal het binnenwerk of de keramische schijf. Bij een tweegrepskraan is een nieuwe rubberen afdichting vaak voldoende. Heb je weinig ervaring met loodgieterswerk, dan is het verstandig een professional in te schakelen om schade aan de waterleiding te voorkomen.

Wat is de standaard hartmaat bij een badkamerkraan?
De standaard hartmaat, de afstand tussen de twee aansluitpunten, is in Europa 150 mm. Het is belangrijk om dit te meten voordat je een nieuwe kraan koopt, zodat deze past op de bestaande aansluitingen zonder dat er extra aanpassingen nodig zijn.